Już teraz inspektor pracy może zdecydować, że Twoja umowa B2B to w rzeczywistości etat

Od 8 lipca 2026 r. okręgowi inspektorzy pracy mogą wydawać decyzje stwierdzające istnienie stosunku pracy. Uprawnienie to uzyskali na podstawie ustawy z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 7 kwietnia 2026 r., poz. 473). Rozszerzenie kompetencji inspektorów pracy ma istotne znaczenie dla przedsiębiorców zatrudniających osoby na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umów zlecenia czy umów B2B. Stwierdzenie istnienia stosunku pracy powoduje bowiem doniosłe skutki nie tylko na gruncie prawa pracy (roszczenia o wynagrodzenie za pracę, ekwiwalent za urlop itp.), ale również ubezpieczeń społecznych (zapłata zaległych składek wraz z odsetkami) i prawa podatkowego.

O czym warto pamiętać?

• Inspektor pracy może przeprowadzić kontrolę lub poszczególne czynności kontrolne zdalnie oraz żądać przedłożenia, w postaci papierowej lub elektronicznej, akt osobowych i wszelkich dokumentów związanych z wykonywaniem pracy przez pracowników lub osoby świadczące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych;
• W przypadku gdy inspektor pracy stwierdzi, że zawarta przez strony umowa cywilnoprawna spełnia cechy stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu pracy, powinien wydać polecenie usunięcia naruszeń dotyczących funkcjonowania umowy cywilnoprawnej lub niezawarcia umowy o pracę, określając termin jego wykonania;
• Na podstawie ustaleń kontroli inspektor pracy ma obowiązek zawiadomić strony o wszczęciu postępowania w sprawie decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy. Warunkiem wydania takiej decyzji jest niewykonanie polecenia usunięcia naruszeń; decyzja będzie mogła dotyczyć umów cywilnoprawnych zawartych przed 8 lipca 2026 r. i trwających w tym dniu; gdy zajdzie konieczność ustalenia istnienia lub treści stosunku pracy za okres wcześniejszy niż ten, który może zostać objęty decyzją, okręgowy inspektor pracy może wnieść na rzecz pracownika powództwo do sądu pracy;
• Od decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy stronie przysługuje odwołanie do sądu rejonowego – sądu pracy, składane w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem okręgowego inspektora pracy;
• Decyzja stwierdzająca istnienie stosunku pracy od dnia jej wydania wywołuje skutki prawne, jakie wiążą się ze stwierdzeniem istnienia stosunku pracy, na gruncie przepisów prawa pracy, prawa podatkowego, ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz obowiązkowych wpłat na fundusze. Decyzja ta jednak staje się wykonalna z dniem następującym po dniu, w którym upływa termin do wniesienia odwołania, jeżeli żadna ze stron nie wniosła odwołania, albo z dniem prawomocnego orzeczenia sądu, albo z dniem nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności;
• Podmiot zatrudniający może wystąpić do Głównego Inspektora Pracy z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie stosowania przepisów prawa pracy dotyczących ustalenia, czy przedstawiony we wniosku stosunek prawny stanowi stosunek pracy w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu pracy;
• Podmiot, który przed 8 lipca 2026 r. zawarł umowę cywilnoprawną, mimo że stosunek ten spełnia wszystkie cechy stosunku pracy, może uwolnić się od odpowiedzialności za popełnienie wykroczenia z art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy (zagrożonego karą grzywny od 2 000 zł do 60 000 zł), jeżeli w terminie roku, tj. do 8 lipca 2027 r., dobrowolnie doprowadzi do stanu zgodnego z prawem przez zawarcie umowy o pracę.

Jak przygotować się na kontrolę PIP w zakresie stosowania umów cywilnoprawnych?

• Zweryfikuj treść zawartych umów cywilnoprawnych, na podstawie których wykonywana jest praca (np. umów zlecenia czy umów B2B), i w razie potrzeby wprowadź w nich odpowiednie zmiany;
• Skompletuj i uporządkuj dokumenty związane z wykonywaniem pracy na podstawie umów cywilnoprawnych (zwłaszcza te, które mogą stanowić dowody potwierdzające cywilnoprawny charakter zawartej umowy);
• Dokonaj przeglądu faktycznych warunków, w których osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych wykonują pracę, pod kątem występowania cech charakterystycznych dla stosunku pracy, i w razie potrzeby dokonaj zmian w tych warunkach.

Na co zwrócić uwagę w umowach cywilnoprawnych w celu ograniczenia ryzyka?

• Sprecyzowany w umowie zakres czynności/usług;
• Brak kierownictwa podmiotu zatrudniającego co do czasu, miejsca lub sposobu wykonywania czynności/usług;
• Możliwość powierzenia czynności/usług podwykonawcy;
• Ryzyko po stronie zleceniobiorcy/wykonawcy;
• Zróżnicowanie warunków wykonywania pracy przez osoby zatrudnione na podstawie umowy cywilnoprawnej i pracowników (brak prawa do urlopu wypoczynkowego, brak obowiązku stosowania się do regulaminów itp.).

Jak możemy pomóc?

Oferujemy wsparcie w zakresie weryfikacji stosowanych wzorów umów cywilnoprawnych pod kątem występowania postanowień potencjalnie niekorzystnych dla pracodawcy, jak również przygotowujemy nowe wzory umów. Doradzamy przy zawieraniu umów o pracę i umów cywilnoprawnych oraz wspieramy pracodawców w toku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.

Zapraszamy do kontaktu!