Auto z UE w firmie, ale bez akcyzy – klucz tkwi w umowie

Najem samochodów w UE. Akcyza – jak rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel ?

24 lutego 2026r. zapadł wyrok NSA sygn. I FSK 466/24, zgodnie z którym analizowany stosunek prawny obejmujący:

1)           zawarcie umowy najmu długoterminowego, w ramach którego podmiot krajowy (spółka) wynajmuje od kontrahenta mającego siedzibę na terytorium Niemiec samochody osobowe,

2)           samochody są zarejestrowane i dopuszczone do ruchu w Niemczech, nie zaś na terytorium Polski,

3)           spółka jako najemca nie jest właścicielem omawianych samochodów osobowych, ponadto spółka nie dokonała rejestracji omawianych pojazdów na terytorium Polski,

4)           samochody zostały odebrane z terytorium Niemiec, a następnie przemieszczone przez najemcę na terytorium Polski,

5)           po zakończeniu okresu obowiązywania umów najmu samochody osobowe zostaną zwrócone z powrotem na terytorium Niemiec ich właścicielowi (wynajmującemu).;

nie mieści się w dyspozycji art. 101 ust. 2 pkt 1 Ustawy o podatku akcyzowym, zgodnie z którym obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym powstaje z dniem przemieszczenia samochodu osobowego z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju – jeżeli nabycie prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel nastąpiło przed przemieszczeniem samochodu na terytorium kraju.

Kluczowa była tu odpowiedź na pytanie, jak należy rozumieć przewidziane w art. 101 ust. 2 pkt 1 Ustawy o podatku akcyzowym „nabycie prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel” oraz czy dochodzi do niego przy najmie samochodów osobowych?

Zdaniem sądu – za nabycie prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, można uznać tylko takie formy przeniesienia władztwa ekonomicznego nad tym samochodem, które można uznać za przeniesienie posiadania samoistnego towaru, tzn. gdy posiadacz samoistny „wykonuje uprawnienia” składające się na treść prawa własności, czyli korzysta z rzeczy z wyłączeniem innych osób, pobiera pożytki i dochody, a także uważa się za uprawnionego do rozporządzania tą rzeczą. Przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, wspierając się rozumieniem art. 7 ust. 1 Ustawy VAT, obejmuje przeniesienie własności towaru w sensie prawnym (cywilistycznym) oraz przeniesienie władztwa ekonomicznego nad tym towarem, dokonane przez dostawcę, który władał nim jako posiadacz samoistny (jak właściciel), i w następstwie którego nabywca może tym towarem rozporządzać jak właściciel, tzn. korzystać z niego z wyłączeniem innych osób, pobierać pożytki i inne dochody, mieć możność przetwarzania go, zużycia, a nawet zniszczenia, a także dokonywać w stosunku do niego czynności prawnych.

W konsekwencji zawarte w art. 101 ust. 2 pkt 1 Ustawy o podatku akcyzowym sformułowanie „nabycie prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel” nie obejmuje stosunku najmu opisanego w niniejszej sprawie.

Skoro w przypadku najmu samochodów osobowych nie dochodzi do nabycia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, to jak słusznie zauważył NSA nie powstaje obowiązek w podatku akcyzowym.